
การตรวจสุขภาพประจำปีเป็นหัวใจสำคัญของการคัดกรองโรคและดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน แต่หลายครั้งที่ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ (Lab) อาจคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริงเพียงเพราะการเตรียมตัวก่อนเจาะเลือดที่ไม่ถูกต้อง รวมถึงเมื่อได้รับใบรายงานผลแล้ว หลายคนอาจไม่เข้าใจความหมายของตัวเลขและตัวย่อทางการแพทย์ต่างๆ
องค์ความรู้ด้าน เทคนิคการแพทย์ ของวิทยาลัยสหเวชศาสตร์ จึงรวบรวมแนวทางการเตรียมตัวก่อนเข้ารับการเจาะเลือดที่ถูกต้อง พร้อมวิธีอ่านค่าผลตรวจพื้นฐานที่สำคัญมาฝาก เพื่อให้ทุกคนเข้าใจสุขภาพของตนเองได้อย่างถูกต้อง
1. เช็กลิสต์เตรียมตัวก่อนเจาะเลือด ควรทำอย่างไร?
รายการตรวจแต่ละชนิดมีเงื่อนไขการงดอาหารและเครื่องดื่มที่แตกต่างกัน การปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัดจะช่วยให้ได้ผลตรวจที่แม่นยำที่สุด
- การงดอาหารและเครื่องดื่ม (Fasting) : หากมีการตรวจระดับน้ำตาลในเลือด (FBS) และระดับไขมันในเลือด (Lipid Profile) ควรงดอาหารและเครื่องดื่มที่มีรสหวานทุกชนิด รวมถึงชา กาแฟ นม และลูกอม เป็นเวลา 8–12 ชั่วโมง ก่อนเจาะเลือด (ไม่ควรอดนานเกิน 14 ชั่วโมง เพราะอาจทำให้ร่างกายดึงพลังงานสำรองมาใช้จนค่าผลตรวจคลาดเคลื่อน)
- ดื่มน้ำเปล่าได้ตามปกติ : ในช่วงที่งดอาหาร สามารถจิบหรือดื่มน้ำเปล่าสะอาดได้ตามปกติ การดื่มน้ำอย่างเพียงพอจะช่วยให้หลอดเลือดขยายตัว ทำให้เจาะเลือดได้ง่ายขึ้นและลดอาการหน้ามืดหลังเจาะเลือด
- งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ : ควรงดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์อย่างน้อย 24–48 ชั่วโมง ก่อนตรวจ เนื่องจากแอลกอฮอล์ส่งผลโดยตรงต่อค่าเอนไซม์ตับและระดับไขมันไตรกลีเซอไรด์
- พักผ่อนให้เพียงพอและแจ้งยาประจำตัว : นอนหลับให้ได้อย่างน้อย 6–8 ชั่วโมง หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนักก่อนวันตรวจ และหากรับประทานยาประจำตัว (เช่น ยาลดความดันโลหิต ยาเบาหวาน) ควรสอบถามแพทย์หรือนักเทคนิคการแพทย์ล่วงหน้าว่าควรงดหรือรับประทานตามปกติ
2. วิธีอ่านค่าผลตรวจเลือดพื้นฐานที่ควรรู้
ในใบรายงานผลตรวจสุขภาพประจำปี มักประกอบด้วยรายการตรวจหลักที่สะท้อนการทำงานของระบบต่างๆ ในร่างกาย ดังนี้
| รายการตรวจ | ชื่อย่อในใบผลตรวจ | ค่าปกติโดยทั่วไป (ผู้ใหญ่) | ความหมายเบื้องต้น |
| ความสมบูรณ์ ของเม็ดเลือด | CBC (Hb, WBC, Platelets) | แตกต่างตามเพศและช่วงวัย | ประเมินภาวะโลหิตจาง การติดเชื้อในร่างกาย และความแข็งแรงของเกล็ดเลือด |
| ระดับน้ำตาลในเลือด | FBS (Fasting Blood Sugar) | 70 – 99 mg/dL | คัดกรองความเสี่ยงโรคเบาหวาน (หากอยู่ระหว่าง 100–125 mg/dL จัดเป็นกลุ่มเสี่ยง) |
| ไขมันคอเลสเตอรอลรวม | Total Cholesterol | น้อยกว่า 200 mg/dL | ประเมินปริมาณไขมันรวมในกระแสเลือด |
| ไขมันดี / ไขมันไม่ดี | HDL / LDL | HDL > 40–50 mg/dL LDL < 130 mg/dL | HDL
ช่วยลดความเสี่ยงโรคหลอดเลือด ส่วน LDL
หากสูงเกินไป จะสะสมตามผนังหลอดเลือด |
| ไขมันไตรกลีเซอไรด์ | Triglyceride | น้อยกว่า 150 mg/dL | สะท้อนการบริโภคอาหารกลุ่มแป้ง
น้ำตาล และไขมัน รวมถึง การดื่มแอลกอฮอล์ |
| การทำงานของไต | BUN / Creatinine | Creatinine 0.6 – 1.2 mg/dL | ประเมินประสิทธิภาพการกรองของเสียของไต |
| การทำงานของตับ | AST (SGOT) / ALT (SGPT) | น้อยกว่า 40 U/L | ตรวจดูภาวะการอักเสบหรือความผิดปกติของเซลล์ตับ |
(หมายเหตุ: ค่าอ้างอิงมาตรฐานอาจแตกต่างกันเล็กน้อยตามน้ำยาและเครื่องมือตรวจวิเคราะห์ของแต่ละห้องปฏิบัติการ)
ข้อแนะนำเมื่อได้รับใบรายงานผลตรวจ
หากพบค่าผลตรวจที่มีเครื่องหมายกำกับว่าสูง (H) หรือต่ำ (L) กว่าเกณฑ์มาตรฐาน ไม่ควรตื่นตระหนกหรือซื้อยามารับประทานเอง ให้นำใบรายงานผลดังกล่าวปรึกษาแพทย์เพื่อวินิจฉัยร่วมกับประวัติสุขภาพและอาการทางคลินิกอย่างละเอียด