
อาการปวดตึงบริเวณต้นคอ บ่า ไหล่ และหลังส่วนล่าง เป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในกลุ่มคนทำงานยุคดิจิทัลที่ต้องนั่งหน้าจอคอมพิวเตอร์ติดต่อกันเป็นเวลานาน หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ปรับพฤติกรรม อาจนำไปสู่ภาวะกล้ามเนื้ออักเสบเรื้อรัง หรือหมอนรองกระดูกสันหลังเสื่อมก่อนวัยได้
จากองค์ความรู้ด้าน กายภาพบำบัดและการยศาสตร์ (Ergonomics) ของวิทยาลัยสหเวชศาสตร์ เราสามารถป้องกันและบรรเทาอาการเหล่านี้ได้ด้วยตนเองผ่านการปรับสภาพแวดล้อมในการทำงานและการบริหารกล้ามเนื้ออย่างถูกวิธี
1. เช็กลิสต์ปรับท่านั่งตามหลักการยศาสตร์ (Ergonomics)
การจัดระเบียบร่างกายให้สมดุลช่วยลดแรงกดทับต่อกระดูกสันหลังและลดการทำงานหนักของกล้ามเนื้อมัดเล็กได้ทันที
- ระดับสายตา : ขอบบนของหน้าจอคอมพิวเตอร์ควรอยู่ในระดับเดียวกับสายตา หรือต่ำกว่าเล็กน้อย (ประมาณ 10–15 องศา) และห่างจากใบหน้าประมาณ 1 ช่วงแขน เพื่อป้องกันการก้มคอหรือยื่นศีรษะไปข้างหน้า
- การวางแขนและข้อศอก : ปรับความสูงของเก้าอี้ให้ข้อศอกทำมุมประมาณ 90–100 องศา วางแขนท่อนล่างขนานกับพื้น และปล่อยไหล่ให้ผ่อนคลายไม่ยกเกร็ง
- พนักพิงและหลังส่วนล่าง : นั่งให้เต็มก้นโดยให้แผ่นหลังแนบชิดพนักพิง หากเก้าอี้ไม่มีส่วนรองรับส่วนโค้งของเอว ให้นำหมอนใบเล็กมาหนุนบริเวณหลังส่วนล่าง
- การวางเท้า : ฝ่าเท้าทั้งสองข้างควรวางราบสนิทกับพื้น โดยให้ข้อเข่าทำมุมประมาณ 90 องศา หากเท้าลอยควรหาที่วางเท้ามารองรับ
2. แจก 3 ท่าบริหารคลายกล้ามเนื้อ ทำได้ทันทีที่โต๊ะทำงาน
ควรลุกเปลี่ยนอิริยาบถทุกๆ 45–60 นาที และทำท่าบริหารเหล่านี้ร่วมด้วย โดยทำค้างไว้ท่าละ 15–20 วินาที ทำซ้ำ 3–5 รอบต่อข้าง (ทำด้วยความนุ่มนวล ไม่กระชาก และหยุดทันทีหากมีอาการปวดร้าว)
1. ท่ายืดกล้ามเนื้อบ่าและต้นคอ (Upper Trapezius Stretch)
- นั่งหลังตรง ใช้มือซ้ายจับขอบเก้าอี้ไว้เพื่อตรึงหัวไหล่ไม่ให้ยกตาม
- ใช้มือขวาวางบนศีรษะด้านซ้าย แล้วค่อยๆ ออกแรงดึงศีรษะเอียงไปทางขวาช้าๆ จนรู้สึกตึงบริเวณบ่าซ้าย
- ค้างไว้ 15–20 วินาที แล้วสลับทำอีกข้าง
2. ท่าดึงสะบักเปิดอก (Scapular Retraction)
- นั่งหลังตรง ปล่อยแขนข้างลำตัวหรือยกแขนตั้งฉากระดับอก
- บีบสะบักทั้งสองข้างเข้าหากันทางด้านหลังคล้ายกับการหนีบดินสอไว้ตรงกลางหลัง พร้อมแอ่นอกเล็กน้อย
- ค้างไว้ 10 วินาที แล้วผ่อนคลาย ช่วยแก้ปัญหาหลังค่อมและไหล่ห่อ
3. ท่าบิดลำตัวคลายกล้ามเนื้อหลัง (Seated Trunk Rotation)
- นั่งหลังตรง วางเท้าทั้งสองข้างราบกับพื้น
- ค่อยๆ บิดลำตัวไปทางขวา ใช้มือซ้ายจับที่พนักวางแขนด้านขวา และมือขวาจับพนักพิงด้านหลังเพื่อช่วยพยุง
- ค้างไว้ 15–20 วินาที แล้วสลับบิดไปทางซ้าย
สัญญาณเตือนที่ควรพบนักกายภาพบำบัดหรือแพทย์
หากปรับพฤติกรรมและบริหารร่างกายแล้วแต่อาการไม่ดีขึ้นภายใน 1–2 สัปดาห์ หรือมีอาการชา อ่อนแรงบริเวณแขนและมือ หรือปวดร้าวลงขา ควรเข้ารับการตรวจประเมินจากแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดอย่างละเอียด เพื่อวางแผนการรักษาที่ตรงจุดต่อไป